ពៅអើយបងស្ដាយ

បង​គ្មាន​ពាក្យ​អ្វី​ត្រូវ​និយាយ​ក្រៅ​ពាក្យ​ថា​ស្ដាយ។ បង​ស្ដាយ​អូន​ណាស់​ពៅ។

1-ពៅអើយបងស្ដាយ ស្ដាយរូបស្ដាយកាយ ស្ដាយចិត្តចរណៃ
ស្ដាយមិនបានស្និទ្ធ ជាប្រពន្ធប្ដី ស្ដាយ​គ្មាន​និស្ស័យ
ជា​គូ​ជីវិត។
2-ពៅអើយបងស្ដាយ ស្ដាយក្លិនឆោមឆាយ ស្ដាយបេះដូងពិត
ច្រើនឆ្នាំកន្លង អូនបងលួចគិត ស្ដាយមិនយល់ចិត្ត
ចិត្តដែលលួចស្នេហ៍។
3-ពៅអើយបងស្ដាយ ស្ដាយលើសពីស្ដាយ ស្ដាយចិត្តថ្នមថែ
ស្រលាញ់ពៅម្នាក់ លាក់រាប់ឆ្នាំខែ ម្ដេចកម្មបង្វែរ
ឲ្យហាមិនរួច។
4-ពៅអើយបងស្ដាយ ស្ដាយមិនបរិយាយ ស្ដាយចិត្តលបលួច
ស្ដាយមិនវាចា ថាបងគិតកួច ស្ដាយរើមិនរួច
ពីចិត្តកំសាក។
5-ស្ដាយពេលវេលា ស្ដាយចិត្តពុំងា អូនទ្រាំលំបាក
ស្ដាយកំហុសបង យឺតយ៉ាវសាកត្រាក ឱ! ចិត្តកំសាក
ផ្ដន្ទាខ្ញុំម៉្លេះ?
6-ពៅអើយបងស្ដាយ ស្ដាយប្រាប់អ្នកម្ដាយ យឺតយ៉ាវប្រហែស
ស្ដាយបងគិតច្រើន ខ្វល់ដូចដែកច្រែះ ទាល់តែគេបេះ
ទើបភ្ញាក់អាត្មា។
7-ស្ដាយព្រោះស្មានខុស ស្មានថាតូចស្រស់ អូនមិនស្នេហា
ស្មានចិត្តមិនត្រូវ ទើបមិនវាចា ថាបងប្រាថ្នា
អូនជាគូគាប់។
8-ស្ដាយវាសនាតិច កម្មកាចមកក្ដិច ឲ្យបងឥតភ័ព្វ
ឲ្យអូនបានគេ និស្ស័យមកភ្ជាប់ ចោលបងធុញថប់
ក្នុងលោកធំធេង។
9-ស្ដាយ!ស្ដាយ!ស្ដាយ!ស្ដាយ! ស្ដាយមិនបកស្រាយ ទាន់ពេលជាក់ស្ដែង
ខឹង!ខឹង!ខឹង!ខឹង ខឹងនឹងខ្លួនឯង ម្ដេចមិនថ្លាថ្លែង
ឲ្យអស់សេចក្ដី។ (នៅ​មាន​ត)

តើពាក្យ«ផ្សារ»មានប្រភពមក​ពី​ភាសា​ណា?

តើ​អ្នក​ទាំងអស់​គ្នា​មាន​ដែល​ចាប់អារម្មណ៍​ទេ​ថា ពាក្យ «ផ្សារ» ដែល​ត្រូវ​នឹង​ភាសា​អង់គ្លេស Market និង​ភាសា​បារាំង Marché ជា​ពាក្យ​ភាសា​ខ្មែរ​សុទ្ធ​ឬយ៉ាងណា?

តាម​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​របស់​សម្ដេច​សង្ឃ​ជួន ណាត «ផ្សារ» ជា​ពាក្យ​ក្លាយ​មក​ពី​បរទេស​ថា ប៊ៈហ្សារ តែ​ព្រះអង្គ​មិន​បាន​បញ្ជាក់ថា ពាក្យ​នេះ​ចេញ​មក​ពី​ភាសា​ណា​នោះ​ទេ។

ផ្សារ (ន) (ក្លាយ​មកពី​ពាក្យ​បរទេស​ថា ប៊ៈហ្សារ) ទីប្រជុំ​លក់​ទិញ​របស់​ផ្សេងៗ គឺប្រជុំ​ផ្ទះ ឬ រាន​តូច​ធំ​ដែល​គេ​ដាក់​ទំនិញ​លក់​ដូរ។ បុរាណ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ថា អាប័ណ (បាលី-សំស្ក្រឹត) ។ ផ្សារផ្សោ៖ ផ្សារ​ស្ដុកស្ដម្ភ​និង​ផ្សារ​រាយរង​នៅ​លាយ​ចម្រុះ​គ្នា (ពាក្យ​សាមញ្ញ)។

ដោយ​ចង់​ដឹង តើ​ពាក្យ​នេះ​ចេញ​មក​ពី​ភាសា​ណា​ឲ្យ​ពិត​ប្រាកដ ខ្ញុំ​ក៏​ស្វែងរក​ពាក្យ​នេះ​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ទៀត។ សំណាង​ល្អ ខ្ញុំ​បាន​ប្រទះ​ពាក្យ​នេះ​នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ-អង់គ្លេស បោះពុម្ព​ដោយ Bureau of Special Research in Modern Languages នៃ The Catholic University of America Press ‘1977។ វចនានុក្រម​នេះ បញ្ជាក់​ថា៖

ផ្សារ ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ​របស់​ភាសា​ចាម​និង​ម៉ាឡេ។ ចាម​ថា៖ pasar ឯម៉ាឡេ​ថា pasar; persiam bazar.

English-Malay Dictionary: http://www.dicts.info/dictionary.php?l1=English&l2=Malay

តាម​មើល​ពាក្យ​នេះ ខ្មែរ​យើង​ប្រហែលជា​ខ្ចី​ពី​ចាម ម៉ាល៉ាយូ ឬ ជ្វា (?) នៅ​សម័យ​កណ្ដាល​រវាង​សតវត្ស​ទី១៥-១៨ ព្រោះ​សម័យកាល​នោះ នគរ​កម្ពុជា​មាន​ការ​ទាក់ទង​ច្រើន​ជាមួយ​ប្រទេស​ម៉ាល៉ាយូ (ម៉ាឡេ) និង ជ្វា​ទាំង​ខាង​ជំនួញ ទាំង​ខាង​នយោបាយ។

មិន​ដឹង​ថា​តើ​ខ្មែរ​មាន​ពាក្យ​អ្វី​ផ្សេង​ដែល​ជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​សុទ្ធ​សម្រាប់​ហៅ​សម្គាល់​ន័យ​នេះ​ឬ​យ៉ាងណា​នោះ​ទេ ក្រៅ​ពី​ពាក្យ​ដែល​ខ្ចី​ពី​ម៉ាឡេ និង បាលី-សំស្ក្រឹត។

តើឈ្មោះខ្ញុំមានន័យយ៉ាងណា?

នៅពេលដែលគេសួរខ្ញុំថា តើខ្ញុំមានឈ្មោះអ្វី ខ្ញុំតែងតែមានការរារែកនឹង ប្រាប់ឈ្មោះទៅគេ។ គេនឹងមានការមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ហើយលាន់មាត់ថា «ឈ្មោះ(ដូច)ស្រី!» បន្ទាប់ពីខ្ញុំបានប្រាប់ឈ្មោះទៅ គេរួចហើយ។ តាមពិតទៅ ឈ្មោះខ្ញុំមិនមែនមិនពីរោះនោះទេ។ គឺពីរោះទាល់តែមែនទែន។ តែហេតុអ្វីបានជាគេចេះតែយល់ (perceive) ថា ឈ្មោះរបស់ខ្ញុំនេះជាឈ្មោះរបស់ស្រីទៅវិញ? មកពីពីរោះពេកទេដឹង? បើតាមអត្ថន័យពិតនៃឈ្មោះនេះ គឺគ្មានចំណុចណាដែលបង្ហាញថា ឈ្មោះខ្ញុំនេះ «និមល» ទាក់ទងនឹងឈ្មោះមនុស្សស្រីឡើយ។

 

តាមវចនានុក្រមខ្មែរ របស់សម្ដេចសង្ឃជួន ណាត បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ១៩៦៧ ទំព័រ៣៧៥; «និមល» ឬ «និម្មល» ជាគុណនាម (បាលី៖ និម្មល; សំស្ក្រឹត៖ និម៌ល សរសេរជាអក្សរទេវនាគរី៖ निर्मल ) មានន័យថា ដែលឥតមន្ទិល ឥតសៅហ្មង ស្អាតបរិសុទ្ធ។

 

តែពាក្យនេះ ខ្មែរយើងតែងនិយមយកមកប្រើក្នុងកំណាព្យ ឬ ចម្រៀងដើម្បីហៅអ្នកណាម្នាក់ដែលខ្លួនស្រលាញ់ពេញចិត្ត គាប់ហឫទ័យរបស់ខ្លួន មិនថាប្រុស ឬ ស្រីឡើយ។

 

ឧទាហរណ៍៖

• កំណាព្យៈ តាំងពីឃ្លាតចាកនួននិម្មល រៀមរឹងទុក្ខទល់ខ្វល់ក្នុងប្រាណ កិច្ចការសារពើធ្វើពុំបាន នឹកតែកល្យាណសព្វវេលា។
• ចម្រៀងៈ ទឹកភ្នែកលើថ្ពាល់ ហៅប្រុសនិមលឲ្យត្រលប់ ឃើញមុខមុនពេលឃ្លាតទៅ សមចិត្តពៅដែលនៅត្រូវការបង។ (បទ «គ្មានថ្ងៃបញ្ចប់» របស់សុគន្ធ នីសា)

 

តាមការពន្យល់ខាងលើ គឺគ្មានចំណុចណាដែលបញ្ជាក់ថា «និមល» ជាឈ្មោះរបស់មនុស្សស្រី ឬ ប្រុសសោះឡើយ។ ពាក្យនេះ គឺមានន័យ ត្រឹមតែ ឥតសៅហ្មង ឥតមន្ទិលប៉ុណ្ណោះ។

 

បើយើងពិនិត្យលើពាក្យដទៃទៀតដូចជាពាក្យ ពិសី, កល្យាណ, រតនា, សុផល, វឌ្ឍនា, សុភក្ដិ, វណ្ណា… យើងឃើញថា ពាក្យទាំងអស់នេះ អាចដាក់បានទាំងប្រុសទាំងស្រី ដូចជាមិនសូវអ្នកណា ចាប់ភ្លឹកថាស្រី ឬ ប្រុសទេ។ ចុះហេតុអ្វី ចម្លែកតែពាក្យ «និមល»?

 

តាមពិតមិនមែនមានតែខ្ញុំដែលជាប្រុសឈ្មោះនិមលតែម្នាក់ឯងទេ គឺមានច្រើនទៀតឈ្មោះ និមល ដូចជាលោក កែវ និមល អ្នកឆ្លើយឆ្លងវិទ្យុអាស៊ីសេរី ។ល។ និង ។ល។ ដូច្នេះ សូមអ្នកដែលបានស្ដាប់ឈ្មោះខ្ញុំនៅពេលដំបូង កុំមានការចម្លែកចិត្តអី៕

 

ឯកសារយោង៖

• វចនានុក្រមខ្មែររបស់សម្ដេចសង្ឃជួន ណាត បោះពុម្ពឆ្នាំ1967 ទំព័រ 375
• http://sanskritdocuments.org/dict/dictall.pdf page 99